‘రాలిపోయే పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే(రవి వానరసి)

జీవిత సత్యాలకు అక్షర నీరాజనం… ‘రాలిపోయే పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే’ – ఒక మహా తాత్విక, కవితాత్మక, వేదాంత విశ్లేషణ*

ఈ అనంతమైన విశ్వంలో మనిషి ఉనికి ఒక నీటి బుడగ లాంటిది. సృష్టి ఎప్పుడూ తన పని తాను చేసుకుంటూ పోతుంది. జననం, మరణం అనేవి ప్రకృతి గీచిన రెండు గీతలు. ఈ రెండు గీతల మధ్య సాగే ఒక చిన్న నాటకమే మన జీవితం. ఈ జీవితంలో మనం ఎన్నెన్నో కలలు కంటాం, ఎన్నెన్నో బంధాలను పెనవేసుకుంటాం, నాది, నా వాళ్ళు అనే ఒక బలమైన భ్రమలో (మాయలో) బతుకుతాం. కానీ, కలకాలం నిలిచిపోయేది ఏదీ లేదని, అంతా అశాశ్వతమేనని తెలిసినా మనిషి ఆరాటం ఆగదు. ఈ సత్యాలను మనం సాధారణ సమయాల్లో గ్రహించలేం. ఏదైనా తీరని విషాదం ఎదురైనప్పుడు, లేదా ప్రాణాలు గాల్లో కలిసే క్షణం ఆసన్నమైనప్పుడు మాత్రమే మనకు జీవితపు అసలు రంగులకంటే వెనుక ఉన్న ‘శూన్యం’ కనిపిస్తుంది.
అలాంటి ఒక పరమ సత్యాన్ని, గుండెలను పిండేసే ఆర్తితో, కవితాత్మకంగా, కళ్ళకు కట్టినట్లు చెప్పిన ఒక మహా కావ్యం ‘మాతృదేవోభవ’ చిత్రంలోని “రాలిపోయె పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే” అనే గీతం. ఇది కేవలం ఒక సినిమా పాట కాదు. ఇది ఒక వేదాంత సారం. కవిసామ్రాట్ వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారి కలం నుండి జాలువారిన ఈ అక్షరాలు, ఎం.ఎం. కీరవాణి గారి స్వరకల్పనలో, వారి గాత్రంలోనే ప్రాణం పోసుకుని తెలుగు శ్రోతల హృదయాల్లో ఒక చెరగని ముద్ర వేసాయి. ఈ గీతం మరణాన్ని పలకరిస్తుంది, బంధాలలోని డొల్లతనాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది, మాతృత్వపు ఔన్నత్యాన్ని కీర్తిస్తుంది. ఈ రోజు మనం ఈ పాటలోని ప్రతి పదాన్ని, ప్రతి చరణాన్ని, వాటి వెనుక దాగి ఉన్న వేల కొద్దీ అర్థాలను, తాత్విక కోణాలను అత్యంత లోతుగా విశ్లేషించుకుందాం.

మృత్యువు ముందు నిలబడిన ఒక మాతృమూర్తి

ఈ పాట సందర్భం మనందరికీ తెలుసు. నలుగురు పసిపిల్లలు… వారికి దేవుడిలాంటి తండ్రి దుర్మార్గుడి చేతిలో ప్రాణాలు కోల్పోతాడు. ఆ బాధ నుండి తేరుకోకముందే, ఆ పిల్లలకు అండగా నిలవాల్సిన తల్లికి ప్రాణాంతక వ్యాధి సోకుతుంది. తన రోజులు లెక్కపెట్టబడుతున్నాయని, త్వరలో తను ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళక తప్పదని ఆ తల్లికి తెలుసు. తను పోతే తన నలుగురు పిల్లల గతి ఏమవుతుంది? ఏ దిక్కులేని అనాథలుగా ఈ క్రూరమైన సమాజంలో వాళ్ళు ఎలా బతుకుతారు? అన్న క్షోభ ఆమెను దహించివేస్తుంటుంది. మృత్యువు తనను ఆవహిస్తున్న సమయంలో, జీవితపు చరమాంకంలో ఆ తల్లి పడే మానసిక సంఘర్షణకు, వేదనకు అక్షర రూపమే ఈ పాట. కవి ఇక్కడ ఆ తల్లికి, ప్రకృతికి మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని జోడించి ఒక అద్భుతమైన తాత్విక దృక్కోణాన్ని ఆవిష్కరించారు.

ప్రకృతి నేర్పే పాఠం – వీడ్కోలు గీతం

“రాలిపోయె పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే.. తోటమాలి నీ తోడులేడులే…
వాలిపోయె పొద్దా నీకు వర్ణాలెందుకే.. లోకమెన్నడో చీకటాయెలే…
నీకిది తెలవారని రేయమ్మా…. కలికీ మా చిలకా పాడకు నిన్నటి నీ రాగం..”

ఒక పువ్వు పుడుతుంది. మొగ్గగా ఉన్నప్పుడు ఎన్నో ఆశలతో వికసించడానికి వేచి చూస్తుంది. వికసించగానే తన పరిమళాలను నలుదిక్కులా వెదజల్లుతుంది. ఆ పువ్వు తన అందంతో లోకాన్ని మురిపిస్తుంది, తుమ్మెదలకు మకరందాన్ని ఇస్తుంది. కానీ, ఆ పువ్వు జీవితకాలం ఎంత? మహా అయితే ఒక్కరోజు! ఆ సాయంత్రానికో, మరునాటికో ఆ పువ్వు వాడిపోవాల్సిందే, నేల రాలాల్సిందే, మట్టిలో కలిసిపోవాల్సిందే. ఇది సృష్టి ధర్మం. ఇక్కడ వేటూరి గారు మరణానికి చేరువవుతున్న ఆ కన్నతల్లిని “నేల రాలుతున్న పువ్వు”తో పోల్చారు.

“రాలిపోయే పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే…”
ఓ రాలిపోయే పువ్వా… ఇక నీకు వసంత రాగాలు ఎందుకు? పాడుకోవడానికి పాటలు ఎందుకు? రేపు నువ్వు ఈ కొమ్మ మీద ఉండవు కదా. నీ జీవితం ముగిసిపోతోంది. ఇక నీకు ఆశలు, కోరికలు, రాగాలు, అనురాగాలు దేనికి? అంటూ వైరాగ్యాన్ని బోధిస్తున్నాడు కవి.

“తోటమాలి నీ తోడులేడులే…”
ఒక పువ్వును మొగ్గ దశ నుండి కంటికి రెప్పలా కాపాడుకునేది తోటమాలి. ఆ తోటమాలి ఉంటే ఆ పువ్వుకు ఒక ధీమా. కానీ ఇక్కడ ఆ తోటమాలి (భర్త) లేడు. జీవితం అనే తోటలో భార్యాభర్తలు ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటారు. తనను బ్రతికించుకోవాల్సిన, తన పిల్లలను కాపాడుకోవాల్సిన ఆ భర్త అప్పటికే మరణించి ఉన్నాడు. కాబట్టి, ఓ పువ్వా… నిన్ను రక్షించే తోటమాలి ఇక లేడు. నువ్వు ఒంటరివి, నువ్వు రాలిపోక తప్పదు అని విధి చెప్తున్న కఠినమైన సత్యం ఇది.

“వాలిపోయె పొద్దా నీకు వర్ణాలెందుకే.. లోకమెన్నడో చీకటాయెలే…”
సూర్యుడు ఉదయిస్తున్నప్పుడు తూర్పు ఆకాశం ఎన్నో రంగులతో కళకళలాడుతుంది. ప్రపంచం నిద్రలేచి వెలుగులోకి వస్తుంది. ఆశల కిరణాలు నలుదిక్కులా వ్యాపిస్తాయి. కానీ అదే సూర్యుడు పడమటి కొండల వెనుక వాలిపోతున్నప్పుడు… ఆ రంగులన్నీ మెల్లమెల్లగా మాయమైపోతాయి. అస్తమిస్తున్న సూర్యుడికి ఇక రంగులతో పనేముంది? చీకటి ఆవరించే ముందు ఆ వర్ణాలు ఏమవుతాయి? అలాగే, జీవితం ముగిసిపోతున్నప్పుడు, అస్తమిస్తున్నప్పుడు… ఇక ఈ లోకపు రంగులు, ఆకర్షణలు, పగటివేషాలు ఎందుకు? భర్త మరణించినప్పుడే ఆమె లోకం చీకటి అయిపోయింది (లోకమెన్నడో చీకటాయెలే). ఇక ఆ జీవితపు చరమాంకంలో కొత్త ఆశలు, కొత్త రంగులు అద్దే ప్రయత్నం చేయడం వ్యర్థం. మనిషి జీవితపు అంతిమ ఘడియల్లో అనుభవించే శూన్యానికి, నిరాశకు ఇంతకంటే గొప్ప ఉపమానం సాహిత్య ప్రపంచంలో అరుదుగా కనిపిస్తుంది.

“నీకిది తెలవారని రేయమ్మా….”
సాధారణంగా చీకటి రాత్రి తర్వాత పగలు రావడం, వెలుగు రావడం ప్రకృతి సహజం. కష్టాల తర్వాత సుఖాలు వస్తాయని చెప్పడానికి “తెల్లవారని రాత్రి ఉండదు” అంటుంటారు. కానీ మరణం అనేది ఎప్పటికీ తెలవారని చీకటి రాత్రి. ఆ నిశ్శబ్దపు రాత్రిలోకి పయనిస్తున్న జీవుడికి, ఇక మళ్ళీ ఉదయం రాదు. ఆ నిద్రకు మెలకువ లేదు.

“కలికీ మా చిలకా పాడకు నిన్నటి నీ రాగం..”
గతంలో నువ్వు పాడుకున్న ఆనంద గీతాలు, నీ భర్తతో, నీ పిల్లలతో నువ్వు గడిపిన మధురమైన జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకుంటూ రోదించడం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదు. నిన్నటి రాగం నిన్నటితోనే ముగిసిపోయింది. నేడు ఆ రాగాన్ని పాడటం వల్ల నీ గుండె భారం అవ్వడం తప్ప, ఆ గతం తిరిగి రాదు. జరగాల్సిన విధిరాత జరిగిపోతోంది. మృత్యువును అంగీకరించక తప్పదు. ఎంతటి గంభీరమైన తత్వం ఈ పల్లవిలో దాగి ఉందో మనం గమనించవచ్చు.

చెదిరిన గూడు – కరిగే కర్పూరం (మాతృత్వపు వేదన)
“చెదిరింది నీ గూడు గాలిగా చిలకా గోరింకమ్మ గాధగా…
చిన్నారి రూపాలు కన్నీటి దీపాలు కాగా……
తనవాడు తారల్లో చేరగా… మనసు మాంగళ్యాలు జారగా..
సింధూర వర్ణాలు తెల్లారి చల్లారి పోగా…
తిరిగే భూమాతవు నీవై.. వేకువలో వెన్నెలవై…
కరిగే కర్పూరము నీవై.. ఆశలకే హరతివై ..”

ఈ చరణం కన్నీటి కడలి. ఒక కుటుంబం విచ్ఛిన్నం అవుతున్న తీరును, ఒక తల్లి పడే ఆవేదనను కవి చాలా సున్నితంగా చిత్రించారు.

“చెదిరింది నీ గూడు గాలిగా చిలకా గోరింకమ్మ గాధగా…”
ఒక పక్షి ఎక్కడెక్కడి నుండో చిన్న చిన్న పుల్లలు, గడ్డిపోచలు ఏరుకొచ్చి, తన పిల్లల కోసం ఒక వెచ్చని గూడును ఎంతో కష్టపడి అల్లుకుంటుంది. మనిషి కూడా అంతే. ఎన్నో ఆశలతో, ఎంతో శ్రమతో తన సంసారాన్ని, తన ఇంటిని తీర్చిదిద్దుకుంటాడు. భార్యాభర్తలు చిలకా గోరింకల్లా కలసిమెలసి ఉంటారు. కానీ, విధి ఆడే నాటకంలో, కాలం విసిరే ఒక పెనుగాలికి ఆ గూడు ఒక్కసారిగా చెదిరిపోతుంది. ఆ చిలకా గోరింకల కథ ఒక విషాద గాథగా మిగిలిపోతుంది. ఆ గాలి ముందు ఆ పక్షి ఎంత నిస్సహాయురాలో, విధి ముందు మనిషి కూడా అంతే నిస్సహాయుడు.

“చిన్నారి రూపాలు కన్నీటి దీపాలు కాగా……”
ఆ పచ్చని కుటుంబంలో పెరిగిన పిల్లలు, ఆ పసి మొగ్గలు (చిన్నారి రూపాలు) దిక్కులేని వారైపోయారు. అప్పటివరకు ఆనందంగా నవ్వుతూ ఆడుకున్న ఆ ముఖాలు, ఇప్పుడు కన్నీటితో నిండిన దీపాల్లా మారిపోయాయి. కన్నీటి దీపాలు అంటే, ఎప్పుడు ఆరిపోతాయో తెలియని దీపాలు. ఏ గాలికి ఆరిపోతాయో తెలియని అభద్రతా భావం. తల్లిదండ్రుల ప్రేమకు నోచుకోక, ఆ పసికందుల భవిష్యత్తు అంధకారం అవుతుందన్న భయం ఆ మాటల్లో వ్యక్తమవుతోంది.

“తనవాడు తారల్లో చేరగా… మనసు మాంగళ్యాలు జారగా.. సింధూర వర్ణాలు తెల్లారి చల్లారి పోగా…”
ప్రాణానికి ప్రాణంగా ప్రేమించిన భర్త మరణించి, అనంతమైన ఆకాశంలో ఒక నక్షత్రంగా కలిసిపోయాడు. హిందూ సాంప్రదాయంలో స్త్రీకి మాంగళ్యం, సింధూరం ప్రాణప్రదమైనవి. భర్త మరణంతో మెడలో మాంగళ్యం జారిపోయింది, నుదుటిన సింధూర వర్ణం చెరిగిపోయింది. “తెల్లారి చల్లారి పోగా” అనడంలో ఒక అద్భుతమైన నుడికారం ఉంది. ఆమె జీవితంలో చీకటి కమ్ముకుంది, కళ తప్పింది అని చెప్పడానికి కవి వాడిన ఈ పదాలు గుండెను పిండేస్తాయి. ఒక భారతీయ స్త్రీకి తన భర్త దూరం కావడం కంటే పెద్ద శోకం మరొకటి ఉండదు. ఆ బాధ వర్ణనాతీతం.

“తిరిగే భూమాతవు నీవై…”
భూమి ఎప్పుడూ తన కోసం తాను బతకదు. తన చుట్టూ తాను తిరుగుతూ, ఇతరుల కోసం బతుకుతుంది. తన గుండెను నాగలితో చీల్చినా, తిరిగి పంటలను ఇస్తుంది. ఆ తల్లి కూడా తన బాధను, భర్త మరణించిన శోకాన్ని కడుపులో దాచుకుని, వ్యాధి తెచ్చిపెట్టిన శారీరక నరకాన్ని భరిస్తూ, తన పిల్లల కోసం సహనశీలిగా మారుతుంది. భూమాత అంతటి ఓర్పును ప్రదర్శిస్తుంది.

“వేకువలో వెన్నెలవై…”
వెన్నెల అనేది రాత్రి పూట ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని ఇస్తుంది. కానీ వేకువజామున (ఉదయం), సూర్యుడు ఉదయిస్తున్న సమయంలో ఆ వెన్నెల ఉన్నా ఎవరికీ కనిపించదు. దాని ఉనికి మసకబారిపోతుంది. ఆ తల్లి పరిస్థితి కూడా అంతే. ఆమె ప్రేమ, ఆమె ఉనికి ఉన్నా కూడా, రాబోయే మృత్యువు (సూర్యుడు) ముందు ఆమె ఒక వేకువ వెన్నెలలా కనుమరుగైపోయే స్థితికి చేరుకుంది.

“కరిగే కర్పూరము నీవై.. ఆశలకే హరతివై ..”
కర్పూరం దేవుడి ముందు తన్ను తాను కాల్చుకుంటూ, భస్మం అవుతూ ఇతరులకు వెలుగును, సువాసనను ఇస్తుంది. ఒక తల్లి కూడా అచ్చం కర్పూరం లాంటిదే. తన జీవితాన్ని, తన ఆశలను, తన సంతోషాలను, తన కలను తన పిల్లల కోసం బలి చేస్తుంది. తన పిల్లల భవిష్యత్తుకు తన ప్రాణాలను హారతిగా ఇస్తుంది. తన్ను తాను పూర్తిగా కరిగించుకుంటుంది. మాతృత్వపు ఔన్నత్యాన్ని ఇంతకంటే పవిత్రంగా, నిస్వార్థంగా ఎలా వర్ణించగలం? ఈ పంక్తులు చదువుతున్నప్పుడు ఏ తల్లిని చూసినా మన రెండు చేతులూ జోడించి నమస్కరించాలనిపిస్తుంది.

వేదాంతం – బంధాలలోని శూన్యత! (కర్మ సిద్ధాంతం)
“అనుబంధమంటేనె అప్పులే.. కరిగే బంధాలన్నీ మబ్బులే
హేమంత రాగల చేమంతులే వాడిపోయే…
తన రంగు మార్చింది రక్తమే.. తనతో రాలేనంది పాశమే
దీపాల పండక్కి దీపాలె కొండెక్కి పొయే…
పగిలే ఆకాశం నీవై… జారిపడే జాబిలివై
మిగిలే ఆలాపన నీవై… తీగ తెగే వీణియవై…”

నా దృష్టిలో తెలుగు సినీ చరిత్రలోనే అత్యంత గొప్ప తాత్విక పంక్తులలో ఈ వాక్యాలు ముందు వరుసలో ఉంటాయి. ఇక్కడ వేటూరి గారు ఒక రుషిలా మారిపోయారు. ఉపనిషత్తుల సారాన్ని, భగవద్గీతలోని నిష్కామ కర్మ సిద్ధాంతాన్ని అతి సామాన్యుడికి అర్థమయ్యేలా కొన్ని పదాల్లో పొందుపరిచారు.

“అనుబంధమంటేనె అప్పులే..”
ఇది ఒక సత్యవాక్యం. భగవద్గీతలో కృష్ణుడు అర్జునుడికి బోధించిన సత్యం ఇదే. మనిషి ఈ భూమి మీదకు వచ్చేటప్పుడు ఒంటరిగా వస్తాడు, వెళ్ళేటప్పుడు ఒంటరిగానే వెళతాడు. మధ్యలో ఏర్పడే ఈ బంధాలు, అనుబంధాలు, రక్తసంబంధాలు అన్నీ కేవలం మన పూర్వజన్మల కర్మల తాలూకు ‘ఋణానుబంధాలు’ మాత్రమే. ఒకరికొకరు తీర్చుకోవాల్సిన అప్పులు ఉన్నంత కాలమే ఈ బంధాలు నిలుస్తాయి. నువ్వు నీ భర్తకు, నీ పిల్లలకు కొంత కాలం పాటు ప్రేమను, సేవను అప్పుగా తీర్చాల్సి ఉంది. ఆ అప్పు తీరిపోగానే, ఆ బంధం ముగిసిపోతుంది. ఎవరి దారి వారు చూసుకోవాల్సిందే. “ఋణానుబంధ రూపేణ పశు పత్నీ సుతాలయః” అంటారు కదా! ఆ సత్యాన్నే వేటూరి గారు ఈ ఒక్క మాటలో తేల్చి చెప్పారు. ఎప్పుడైతే మనం బంధాలను కేవలం “తీర్చాల్సిన అప్పులు” గా భావిస్తామో, అప్పుడు మనకు వాటి పట్ల విపరీతమైన మోహం ఉండదు, అవి దూరమైనప్పుడు తట్టుకోలేని బాధ ఉండదు.

“కరిగే బంధాలన్నీ మబ్బులే…”
ఆకాశంలో మబ్బులు గుంపులు గుంపులుగా చేరి, ఒక అద్భుతమైన ఆకారాన్ని సంతరించుకుంటాయి. మనం చూసి మురిసిపోతాం. కానీ ఆ మబ్బులు ఎల్లకాలం అలా ఉండవు. కాసేపటికే గాలికి చెల్లాచెదురైపోతాయి, లేదా కరిగి వర్షంగా కురుస్తాయి. మన బంధాలు కూడా అంతే! శాశ్వతం అనుకున్న బంధాలన్నీ మబ్బుల్లా కరిగిపోయేవే. ఎవరూ శాశ్వతం కాదు.

“హేమంత రాగల చేమంతులే వాడిపోయే…”
హేమంత రుతువులో వాతావరణం చల్లగా ఉంటుంది, అందమైన చేమంతి పూలు వికసిస్తాయి. ఆ పూలు చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటాయి. కానీ రుతువు మారగానే, ఆ పూలు వాడిపోయి రాలిపోతాయి. జీవితంలో యవ్వనం, ఆనందం, బంధాలు కూడా ఆ చేమంతి పూల లాంటివే. కాలం మారగానే అన్నీ వాడిపోక తప్పదు.

“తన రంగు మార్చింది రక్తమే.. తనతో రాలేనంది పాశమే…”
మనిషికి అత్యంత నమ్మకం తన రక్త సంబంధీకుల మీదనే ఉంటుంది. కానీ ప్రాణాల మీదకు వచ్చినప్పుడు, కష్టాలు చుట్టుముట్టినప్పుడు, లేదా డబ్బు అవసరం వచ్చినప్పుడు… సొంత రక్త సంబంధాలు కూడా మొహం చాటేస్తాయి. తన పిల్లలను ఎవరైనా దత్తత తీసుకుని పెంచుతారేమో అని ఆ తల్లి తన బంధువులందరినీ బ్రతిమాలుకుంటుంది. కానీ ఎవరూ ముందుకు రారు. ఎంతటి రక్త బంధం అయినా స్వార్థం ముందు, సమయం వచ్చినప్పుడు రంగు మార్చక తప్పదు. ఇది సమాజపు నగ్న సత్యం. “నా వాళ్ళు, నా పిల్లలు, నా బంధువులు” అని మనం అనుకునే మోహ పాశం ఏదీ మన ప్రాణం పోయేటప్పుడు మనతో రాదు. మరణం అనే మహా ప్రయాణంలో ప్రతి జీవీ ఒంటరి ప్రయాణికుడే. ఎవరూ ఎవరికీ తోడు రాలేరు. పుట్టుక, చావు… ఈ రెండూ అత్యంత ఏకాంతమైన ప్రక్రియలు.

“దీపాల పండక్కి దీపాలె కొండెక్కి పొయే…”
దీపావళి పండుగ అంటే వెలుగుల పండుగ. ఇల్లంతా దీపాలతో అలంకరించుకుని వెలుగులు పంచుకోవాల్సిన సమయం అది. కానీ ఆ పండుగ రోజే ఇంట్లో ఉన్న దీపాలు అన్నీ గాలికి ఆరిపోతే? (దీపం ఆరిపోవడాన్ని పవిత్రంగా ‘కొండెక్కి పోవడం’ అంటారు). అంటే, జీవితంలో ఆనందపడాల్సిన సమయంలో, పిల్లలతో నిండు నూరేళ్లు వెలుగులతో గడపాల్సిన సమయంలో… విధి వక్రించి ప్రాణాలు గాలిలో కలిసిపోతే ఆ చీకటిని ఎలా భరించగలం? ఆ నిరాశ, ఆ నిస్సహాయత, ఆ దైన్యం వర్ణించనలవి కానిది. ఇక్కడ కవి ప్రయోగించిన ‘దీపాల పండగ’ అన్న మాట జీవితంలో రావాల్సిన సంతోషానికి ప్రతీక కాగా, ‘దీపాలు కొండెక్కి పోవడం’ అనేది మృత్యువుకు ప్రతీక.

“పగిలే ఆకాశం నీవై… జారిపడే జాబిలివై…”
ఆకాశం ఎప్పుడైనా పగులుతుందా? బద్దలవుతుందా? జాబిల్లి ఆకాశం నుండి కిందకు జారిపడుతుందా? సృష్టిలో ఇవి జరగని పనులు. కానీ ఒక కుటుంబంలో తల్లికి, ఇంటి ఇల్లాలుకు మరణం సంభవిస్తే, ముఖ్యంగా పసిపిల్లలను వదిలి తల్లి చనిపోతే… ఆ కుటుంబానికి ఆకాశం పగిలి మీద పడినంత ప్రళయం వస్తుంది. అప్పటివరకు వాళ్లకు చల్లని వెన్నెలనిచ్చిన జాబిల్లి (తల్లి) కింద పడి ముక్కలైనంత శూన్యం ఆవరుస్తుంది. ఆమె బాధ ఆకాశం పగిలినంత పెద్దది.

“మిగిలే ఆలాపన నీవై… తీగ తెగే వీణియవై…”
వీణ అనేది ఒక అద్భుతమైన వాద్యం. అందులో తీగలు సరిగ్గా ఉన్నప్పుడే సప్తస్వరాలు పలుకుతాయి, మధురమైన నాదం వస్తుంది. కానీ ఆ వీణలోని తీగలు ఒక్కొక్కటిగా తెగిపోతే? అందులోంచి ఎలాంటి సంగీతం రాదు, కేవలం ఒక అపశ్రుతి మిగులుతుంది. తోడు లేని జీవితం, మరణానికి చేరువైన జీవితం కూడా ‘తీగ తెగిన వీణ’ లాంటిదే. అందులో ఇక రాగాలు ఉండవు. కేవలం ఏడుపు, నిశ్శబ్దపు రోదన (మిగిలే ఆలాపన) మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ తల్లి జీవితం ఒక మూగబోయిన వీణలా మారిపోయింది.

ఒక ఆత్మ పరిశీలన (మనం నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం)

మిత్రులారా… ఈ పాటను విశ్లేషిస్తున్నప్పుడు మనసు తెలియకుండానే ఒక రకమైన వైరాగ్యంలోకి వెళ్ళిపోతుంది. ఈ రోజుల్లో మనం ఉరుకుల పరుగుల జీవితం గడుపుతున్నాం. ఉదయం లేచినప్పటి నుండి రాత్రి పడుకునే వరకు ఏదో ఒక దాని కోసం పరుగు తీస్తూనే ఉంటాం. డబ్బు కోసం, పదవుల కోసం, సమాజంలో పేరు కోసం, పక్కవాడి కంటే గొప్పగా బతకాలన్న తాపత్రయం కోసం, ఈ ప్రపంచం ఏమనుకుంటుందో అన్న భయంతో బతుకుతున్నాం. ఈ పరుగులాటలో మనం మన ప్రశాంతతను కోల్పోతున్నాం. ఎన్నో అనవసరమైన విషయాలపై కోపం పెంచుకుంటున్నాం, చిన్న చిన్న కారణాలకే బంధాలను తెంచుకుంటున్నాం, ద్వేషం రగులుచుకుంటున్నాం. ఇతరుల ఎదుగుదలను చూసి ఈర్ష్య పడుతున్నాం. కానీ ఒక్కసారి నిలబడి, నిశ్శబ్దంగా ఆలోచించండి… ఇవన్నీ దేనికోసం?

మనం ఎంత కూడబెట్టినా, ఎన్ని ఆస్తులు సంపాదించినా, ఒక రోజు మనం కూడా “రాలిపోయే పువ్వుల్లా” ఈ భూమి మీద నుండి నిష్క్రమించక తప్పదు. ఆ క్షణం వచ్చినప్పుడు, మన బ్యాంకు బాలెన్సులు మనకు ఊపిరినివ్వలేవు. మన ఖరీదైన కార్లు మన ప్రయాణాన్ని ఆపలేవు. మన బంగ్లాలు మనకు రక్షణ కవచాలు కాలేవు. మన అహంకారాలు, మన కోపతాపాలు మన వెంట రావు. మనం ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళేటప్పుడు మూటగట్టుకుని తీసుకువెళ్ళేవి కేవలం మనం చేసిన కర్మలు, మనం ఇతరులకు పంచిన ప్రేమ, మనం ఇతరుల ముఖంలో పూయించిన చిరునవ్వు మాత్రమే.

“అనుబంధం అంటే అప్పులే” అన్న కవి మాటలను మన నిత్య జీవితంలో గుర్తుంచుకుంటే… బంధాలలో ఎదురయ్యే అవమానాలు, మోసాలు, బాధలు మనల్ని పెద్దగా ప్రభావితం చేయవు. ఎవరైనా మనల్ని మోసం చేసినా, లేదా మనకు దూరమైనా “వారితో నా ఋణానుబంధం తీరిపోయింది, అందుకే వెళ్ళిపోయారు” అని సరిపెట్టుకోగలిగితే మనసుకు ఎంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందో ఆలోచించండి. బంధాలను ప్రేమించాలి, బాధ్యతలను నెరవేర్చాలి, కానీ వాటితో ‘అటాచ్మెంట్’ (మోహం) పెంచుకోకూడదు అని మన వేదాంతం చెబుతోంది.

ఈ “రాలిపోయే పువ్వా…” పాట కేవలం ఒక విషాద గీతం మాత్రమే కాదు. ఇది ఒక మేల్కొలుపు గీతం. మన అజ్ఞానపు నిద్రను వదిలించే గీతం. జీవితం అంటేనే ఒక పరిమితి ఉన్న ప్రయాణం. రైలు ప్రయాణంలో పరిచయం అయిన ప్రయాణికుల్లాంటి వారే మన చుట్టూ ఉన్న మనుషులు. ఎవరి స్టేషన్ రాగానే వారు దిగిపోవాల్సిందే. ఈ ప్రయాణంలో మనం చేయగలిగిందల్లా… తోటి వారి పట్ల కరుణతో ఉండటం, మన వల్ల అయినంత సాయం ఇతరులకు చేయడం, అహంకారాన్ని వదిలిపెట్టి వినయంగా బతకడం. చెదిరిపోయే గూడును చూసి ఏడవకుండా, కరిగే కర్పూరంలా ఎవరికైనా కొద్దిగా వెలుతురును పంచగలిగితే, ఆకలితో ఉన్న వారికి పిడికెడు అన్నం పెట్టగలిగితే, బాధలో ఉన్న వారికి ఓదార్పునివ్వగలిగితే… అదే మన జీవితానికి నిజమైన సార్థకత.

సమయం దొరికినప్పుడు, ఏకాంతంగా ఉన్నప్పుడు, మీ ఇంట్లో లైట్లు ఆర్పేసి, కళ్ళు మూసుకుని, ప్రశాంతంగా ఒక్కసారి ఈ పాట వినండి. చిత్ర గారి గొంతులోని ఆ ఆర్తిని గ్రహించండి. కీరవాణి గారి వయోలిన్ వెనుక ఉన్న శోకాన్ని వినండి. వేటూరి గారి అక్షరాల్లోని నిగూఢమైన సృష్టి రహస్యాన్ని ఆస్వాదించండి. కన్నీళ్లు వస్తే రానివ్వండి… ఏడవకుండా ఆపుకోవద్దు. ఆ కన్నీళ్లు మన మనసుపై ఉన్న అహంకారం, స్వార్థం అనే మురికిని శుభ్రపరుస్తాయి. మనిషిగా మనల్ని మనం తెలుసుకునేలా, మరింత ఉన్నతంగా ఎదిగేలా చేస్తాయి.

అందుకే జీవితంలో ప్రతి క్షణాన్ని ఆస్వాదిద్దాం. బతికి ఉన్న ఈ కొద్ది రోజులూ ఒకరికొకరు స్వచ్ఛమైన ప్రేమను పంచుకుందాం. ఎవరినీ ద్వేషించకండి, ఎందుకంటే ద్వేషించేంత సమయం మనకు లేదు. రేపు మనలో ఎవరు ఏ గాలికి “రాలిపోయే పువ్వవుతారో”, ఏ చీకటికి “వాలిపోయే పొద్దవుతారో” ఎవరికీ తెలియదు కదా! ఈ క్షణం మనది… ఈ క్షణంలో జీవిద్దాం! ప్రేమను పంచుదాం, ప్రేమను పండిద్దాం!

ఇంతటి ఓపికతో ఈ సుదీర్ఘమైన విశ్లేషణను చదివిన ప్రతి ఒక్కరికీ నా హృదయపూర్వక నమస్కారాలు. ఈ వ్యాసం మీ మనసుకు హత్తుకుంటే, మీ అంతరంగాన్ని కొంచెమైనా తాకి ఉంటే… మీ ఆలోచనలను పంచుకోండి. ఈ వేదాంతపు సారాన్ని మీ మిత్రులకు కూడా పంచండి.