ఎన్నియల్లో మల్లియల్లో(రవి వానరసి)

వేటూరి అనే అక్షర నందనవనం… శృంగారాన్ని శిఖరమంత ఎత్తున నిలబెట్టిన రసరాజ్యం!

తెలుగు సినిమా సాహిత్యం గురించి మాట్లాడుకోవాల్సి వస్తే, అది “వేటూరి పూర్వం – వేటూరి తర్వాతి కాలం” అని ఖచ్చితంగా విభజించవచ్చు. తెలుగు భాషకు అలంకార శాస్త్రాన్ని అద్దిన ఆధునిక ప్రవక్త ఆయన. శృంగారం అంటే కేవలం శరీరాల కలయిక మాత్రమే కాదు, అది రెండు ఆత్మల మధ్య జరిగే ఒక అద్భుతమైన “కావ్య ప్రయాణం” అని నిరూపించిన మహానుభావుడు మన వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారు.
సాధారణంగా ఒక సినీ కవి అంటే దర్శకుడు చెప్పిన సందర్భానికి తగ్గట్టు పదాలు కుట్టేవాడు అనుకుంటారు. కానీ వేటూరి గారు ఆ సందర్భాన్ని ఒక దైవికమైన స్థాయికి తీసుకెళ్లారు. ఆయన కలానికి పట్టిన పదును అటువంటిది. ఆయన రాసిన వేల పాటల్లో శృంగారం ఒక ప్రత్యేకమైన అధ్యాయం. అది పచ్చిగా ఉండదు, కానీ పారవశ్యం కలిగిస్తుంది. అది బాహాటంగా ఉండదు, కానీ భావావేశాన్ని రగిలిస్తుంది.

పదాల లయ – ప్రకృతి పరవశం

కింద చరణాలు గమనించండి…

“ఎన్నియల్లో మల్లియల్లో ఎన్నెన్ని అందాలో.. కవ్వితల్లో తుళ్ళింతల్లో ఎన్నెన్ని కావ్యాలో..”
ఈ పదాల్లోనే ఒక రకమైన అంతర్లీన లయ ఉంది. వెన్నెల (ఎన్నియ) కురిస్తుంటే, మల్లెలు వికసిస్తుంటే ఆ ప్రకృతి ఇచ్చే పరవశాన్ని ఒక కావ్యంలా మలచడం ఆయనకే చెల్లింది. వేటూరి గారు కేవలం పాటలు రాయలేదు, పదాలతో శిల్పాలు చెక్కారు. అందుకే ఆయన కలం నుండి జారిన ప్రతి అక్షరం ఒక హంపి శిల్పంలా సజీవంగా కనిపిస్తుంది. ఆయన తెలుగు పదాలను విరివిగా వాడటమే కాదు, వాటిని కొత్త అర్థాలతో పునఃసృష్టించారు.

శిల్ప సౌందర్యం – సాహిత్య మాధుర్యం
“ఒంపుల్లో ఉన్న హంపి శిల్పాలు.. ఒళ్ళంటుకుంటే చాలు నాట్యాలు”

ఈ పంక్తుల్లో ఆయన స్త్రీ సౌందర్యాన్ని కేవలం మాంసపిండంగా చూడలేదు. రాతిలో జీవం పోసుకున్న హంపి శిల్పాలతో పోల్చారు. ఆ శిల్పాలకు స్పర్శ తగిలితే అవి నాట్యం చేస్తాయట! అంటే, శృంగారాన్ని ఒక కళాఖండంగా మార్చారు. ఇక్కడే వేటూరి గారి గొప్పతనం కనిపిస్తుంది. పచ్చిగా చెప్పే వీలున్న చోట కూడా, పద్దతిగా.. ఒక శిల్పకళా చాతుర్యంతో అభివర్ణించడం ఆయన శైలి. ఒక స్త్రీ తనను తాను కదిలే శిల్పంగా భావించుకోవడం ఎంతటి ఆత్మవిశ్వాసం, ఎంతటి గొప్ప కవిత్వం!
తెలుగు భాషలో పదప్రయోగాలు చేసేటప్పుడు ఆయన ఒక రకమైన ‘శబ్ద అలంకారాన్ని’ ఉపయోగిస్తారు. “తుళ్ళింతలు”, “కవ్వితలు” వంటి పదాలు వింటుంటేనే మనసులో ఒక రకమైన ఉత్సాహం ఉరకలేస్తుంది. ఆయన సాహిత్యంలో ఒక వైపు క్లాసికల్ టచ్ ఉంటుంది, మరోవైపు సామాన్యుడిని సైతం ఉర్రూతలూగించే మాస్ మ్యాజిక్ ఉంటుంది.

సిగ్గు – చమత్కారం – పరువం
“సిగ్గేయగా బుగ్గమొగ్గ మందారధూళే దులిపే.. జారేసిన పైటంచున అబ్బాయి కళ్ళె నిలిచే”

శృంగారాన్ని వర్ణించడంలో ఆయన వాడే ఉపమానాలు అనన్య సామాన్యం. స్త్రీ బుగ్గను మందారంతో పోలుస్తూ, ఆ బుగ్గ మీద ఉన్న సిగ్గును ‘ధూళి’లా దులిపేయడం అనే ఊహ ఎంత అద్భుతం! సిగ్గును కూడా ఒక స్పర్శతో తొలగించవచ్చు అని చెప్పడం వేటూరి గారికే సాధ్యం. పైట జారడం అనేది ఒక సాధారణ ప్రక్రియ అయినా, దాన్ని ఒక అందమైన మలుపుగా మార్చి “అబ్బాయి కళ్ళే నిలిచే” అనడంలో ఒక అమాయకత్వం, ఒక ఆకర్షణ మేళవించి ఉంటాయి. అక్కడ కామం కన్నా ఎక్కువ కవిత్వం కనిపిస్తుంది.
మరోచోట ఆయన అంటారు:

“సందేళకే చలి వేస్తుంటే అందించవా సొగసంతా.. ఒత్తిళ్ళతో ఒలిచేస్తుంటే వడ్డించనా వయసంతా”
ఇక్కడ “వడ్డించడం” అనే పదాన్ని ఆహారంతో కాకుండా వయసుతో ముడిపెట్టారు. ఆకలి తీర్చుకోవడం అనేది జీవధర్మం అయితే, వయసును వడ్డించుకోవడం అనేది ఒక విలాసం, ఒక రసక్రీడ. వేటూరి గారి సాహిత్యంలో ‘వయసు’ ఎప్పుడూ ఒక పండై ఉంటుంది, అది వలిచి వడ్డించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఒక మధుర ఫలంలా కనిపిస్తుంది. ఆహారానికీ, అనురాగానికీ మధ్య ఆయన వేసిన ఈ వంతెన అద్వితీయం.

వెలుగు నీడల దోబూచులాట
“ఈ చీకటే ఓ చీరగా నా చాటు అందాలణిగే.. ఈ దివ్వెల క్రీనీడలే నీ సోకులన్నీ కడిగే”

చీకటిని ఒక చీరగా భావించడం ఎంతటి కవి సమయం! ఒక స్త్రీ తన దేహాన్ని వస్త్రంతో కప్పుకోవడం సహజం, కానీ ప్రకృతిలోని చీకటినే ఒక రక్షణ కవచంగా, ఒక చీరగా భావించడం వేటూరి గారి ఊహాశక్తికి పరాకాష్ట. ఆ దీపపు వెలుగుల్లో పడే నీడలు (క్రీనీడలు) ఆ శరీరంలోని సోకులను స్పృశిస్తున్న తీరును ఆయన వర్ణించిన తీరు అద్భుతం. ఇక్కడ చీకటి ఒక ఆభరణంగా మారుతుంది.
అదే క్రమంలో…
“నీ మబ్బులే గుడికడుతుంటే జాబిల్లిలా పడుకోనా.. తబ్బిబ్బుతో తడబడుతుంటే నీ గుండెలో నిదురోనా”

ప్రేమికుడి కౌగిలిని లేదా సాన్నిహిత్యాన్ని ‘మబ్బుల గుడి’గా అభివర్ణించారు. ఆ గుడిలో ఆమె ఒక ‘జాబిల్లి’. ఇక్కడ అశ్లీలతకు తావు లేదు, కేవలం అనంతమైన అనురాగం మాత్రమే ఉంది. గుండెలో నిదురోవడం అంటే ప్రాణానికి ప్రాణంగా కలిసిపోవడం. వియోగం లోనూ, సంయోగం లోనూ ఆయన వాడే పదాలు గుండెలను తాకుతాయి.

కథకళి – రసక్రీడ – సంప్రదాయం
వేటూరి గారు శృంగారాన్ని ఎప్పుడూ ఒక క్రమశిక్షణ గల కళగా చూసేవారు. అందుకే కథకళి అనేది ఒక సంప్రదాయ నృత్యం, అందులో ముద్రలు ఉంటాయి, భావ ప్రకటన ఉంటుంది. స్త్రీ పురుషుల మధ్య జరిగే శృంగార క్రియను కూడా ఆయన ఒక పవిత్రమైన నృత్యంతో పోల్చారు. ఆయన సాహిత్యం ఒక ప్రవాహం. అందులో మునిగితే కానీ ఆ లోతు తెలియదు.

ఆయన సాహిత్యంలో మనకు కనిపించే ప్రధాన అంశాలు:

భాషా పటిమ:
గ్రాంథిక పదాలను, వ్యావహారిక పదాలను ఒకే మాలగా అల్లడం. ఆయనకు సంస్కృతంలో ఎంత పట్టుందో, సామాన్య జనం వాడే మాండలికాలపై కూడా అంతే పట్టుంది.
ప్రకృతి చిత్రణ
ప్రతి భావాన్ని ప్రకృతితో ముడిపెట్టడం (మబ్బులు, జాబిల్లి, మందార ధూళి). మనిషి మనోభావాలకు, ప్రకృతి మార్పులకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని ఆయన కవిత్వం అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.
సూక్ష్మ వర్ణన
అతి సన్నని గీత మీద నడుస్తూ పచ్చిదనాన్ని కూడా పరిమళంగా మార్చడం. బూతు లేకుండా కూడా శృంగారాన్ని ఎలా పండించవచ్చో ఆయన నిరూపించారు.
ఛందస్సు పట్ల మక్కువ
సినిమా పాట అయినా సరే, అందులో ఒక యతి, ప్రాసలను పాటించడం ఆయన శైలి.

వేటూరి గారు నేర్పిన ‘అలంకార శాస్త్రం’

మనం ఈ రోజుల్లో వింటున్న పాటల్లో చాలా వరకు నేరుగా శరీర భాగాలను లేదా పచ్చి భావాలను వాడటం చూస్తున్నాం. కానీ వేటూరి గారు ‘బూతుకు, శృంగారానికి మధ్య ఉన్న సన్నని గీతను’ తన పదాలతో చేరిపేశారు. ఒక అమ్మాయిని అందంగా వర్ణించాలంటే అది కేవలం ఆమె బాహ్య రూపం మాత్రమే కాదు, ఆమె మనసులో తలెత్తే అలజడిని కూడా అక్షరాల్లో చూపించాలి.
ఆయన వాడిన “అణువు అణువున వెలసిన దేవత” వంటి పదప్రయోగాలు స్త్రీ పట్ల ఆయనకున్న గౌరవాన్ని చాటుతాయి. వేటూరి గారి కవిత్వంలో స్త్రీ కేవలం ఒక వస్తువు కాదు, ఆమె ఒక శక్తి, ఒక సౌందర్య దేవత, ఒక శిల్పం. ఆయన రాసిన డ్యూయెట్లలో కూడా ఒక రకమైన హుందాతనం కనిపిస్తుంది.

ఒక విప్లవాత్మకమైన మార్పు
తెలుగు సినిమా రంగంలో సి.నా.రె, ఆత్రేయ వంటి దిగ్గజాలు ఉన్న కాలంలోనే తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన పంథాను ఏర్పరుచుకున్నారు వేటూరి. కె.విశ్వనాథ్ గారి సినిమాల్లో ఆయన రాసిన క్లాసికల్ పాటలైనా, కె.రాఘవేంద్రరావు గారి సినిమాల్లో రాసిన కమర్షియల్ పాటలైనా.. రెండింటిలోనూ సాహిత్య విలువలు తగ్గకుండా చూసుకున్నారు.

“శంఖులో పోస్తేనే గాని తీర్థం కాదు” అన్నట్టు, వేటూరి కలం నుంచి వస్తేనే అది అసలైన పాట అనిపించుకుంటుంది.
ఆయన పదాలు అమృత బిందువులై కురిస్తే, మన హృదయాలు రస సముద్రాలై పొంగుతాయి. తెలుగు సినిమా పాట ఉన్నంత కాలం వేటూరి గారి పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది. ఆయన పాట వింటే ఒక పాత జ్ఞాపకం నిద్రలేస్తుంది, ఒక కొత్త అనుభూతి ప్రాణం పోసుకుంటుంది. వేటూరి గారి శైలి ఒక పాఠశాల. నేటి తరం సినీ కవులు ఆయన సాహిత్యాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

కలకాలం
వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారు కేవలం ఒక సినీ కవి మాత్రమే కాదు, ఆయన ఆధునిక తెలుగు కవిత్వానికి ఒక గొప్ప మార్గదర్శి. ఆయన రాసిన ప్రతీ అక్షరం ఒక పాఠం. ఆయన సృష్టించిన ప్రతి భావం ఒక కావ్యం. తెలుగు భాష ఉన్నంత కాలం, తెలుగు పాట వినబడేంత కాలం ఆయన పేరు మారుమోగుతూనే ఉంటుంది.

ఆయనకు మన హృదయపూర్వక ప్రణామం! అక్షరాలతో ఆయన చేసిన విన్యాసాలు మనల్ని ఎప్పటికీ అలరిస్తూనే ఉంటాయి.

చిన్న మాట…
ఈ పాటలోని లోతైన అర్థాలను చదువుతుంటే, వింటుంటే మీకు ఏమనిపిస్తుంది? ఆ పదాల వెనుక ఉన్న వేటూరి గారి మేధస్సు గురించి మీ అభిప్రాయాలను కామెంట్స్ లో పంచుకోండి. మన సంస్కృతిని, సాహిత్యాన్ని మనమే కాపాడుకుందాం.